مقدمه

ژل رویال، ماده‌ای غلیظ و مغذی که توسط زنبورهای عسل کارگر تولید می‌شود، به دلیل خواص متعددش در طب سنتی و مدرن مورد توجه قرار گرفته است. این ماده که به نام‌های شاه‌انگبین یا غذای ملکه نیز شناخته می‌شود، سرشار از پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، اسیدهای چرب و آنتی‌اکسیدان‌هاست. یکی از موضوعات مورد بحث در تحقیقات اخیر، ارتباط ژل رویال و غلظت خون است. غلظت خون یا پلی‌سیتمی به حالتی گفته می‌شود که تعداد گلبول‌های قرمز خون بیش از حد طبیعی افزایش می‌یابد و می‌تواند خطراتی مانند لخته شدن خون و مشکلات قلبی‌عروقی را به دنبال داشته باشد. این مقاله به بررسی این موضوع می‌پردازد که آیا ژل رویال می‌تواند به کاهش غلظت خون کمک کند یا خیر.

ژل رویال چیست؟

ژل رویال ماده‌ای ژلاتینی و کرم‌رنگ است که از غدد هیپوفارین زنبورهای کارگر جوان ترشح می‌شود. این ماده به‌عنوان غذای اصلی ملکه زنبور عسل و لاروها در روزهای اولیه زندگی استفاده می‌شود. ترکیبات ژل رویال شامل آب (60-70%)، پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها، لیپیدها، ویتامین‌های گروه B و اسیدهای چرب غیراشباع مانند 10-هیدروکسی-2-دسنوئیک اسید (10-HDA) است. این ترکیبات باعث شده‌اند که ژل رویال به‌عنوان یک مکمل غذایی با خواص بالقوه برای سلامتی مورد توجه قرار گیرد.

تاثیر ژل رویال بر غلظت خون

تحقیقات محدودی به‌طور مستقیم به بررسی تاثیر ژل رویال بر غلظت خون پرداخته‌اند، اما برخی مطالعات مرتبط با اثرات آن بر پارامترهای خونی و سیستم قلبی‌عروقی سرنخ‌هایی ارائه می‌دهند. ژل رویال به دلیل دارا بودن استیل‌کولین و 10-HDA می‌تواند بر گشادی عروق خونی و کاهش فشار خون اثر بگذارد. این ویژگی ممکن است به‌طور غیرمستقیم به بهبود جریان خون و کاهش ویسکوزیته (غلظت) خون کمک کند.

یک مطالعه تصادفی کنترل‌شده نشان داد که مصرف 3000 میلی‌گرم ژل رویال به‌مدت شش ماه در مقایسه با گروه کنترل، افزایش اندکی در تعداد گلبول‌های قرمز (+0.16×10⁶/μL) و هماتوکریت (+0.9%) ایجاد کرد که ممکن است به بهبود متابولیسم عمومی بدن مرتبط باشد. با این حال، این مطالعه شواهد مستقیمی مبنی بر کاهش غلظت خون ارائه نکرد. از سوی دیگر، ژل رویال با کاهش سطح کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسیرید در خون، می‌تواند به بهبود سلامت عروق کمک کند، که به‌طور غیرمستقیم ممکن است خطر مشکلات مرتبط با غلظت خون را کاهش دهد. با این حال، شواهد مستقیم مبنی بر کاهش تعداد گلبول‌های قرمز یا هماتوکریت هنوز کافی نیست و نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

از سوی دیگر، خواص ژل رویال برای قلب نیز در این زمینه قابل توجه است. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف طولانی‌مدت ژل رویال می‌تواند پارامترهای خونی مانند کلسترول و چربی را کاهش دهد و از قلب در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کند. این ویژگی‌ها ممکن است به‌طور غیرمستقیم به کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با غلظت خون کمک کند.

تاثیرات دیگر ژل رویال بر سلامتی

علاوه بر اثرات احتمالی بر غلظت خون، ژل رویال فواید دیگری نیز دارد. به‌عنوان مثال، خواص ژل رویال برای تنبلی تخمدان به دلیل وجود فیتواستروژن‌ها و اثرات تنظیم‌کننده هورمونی آن مورد بررسی قرار گرفته است. این ماده می‌تواند به تعادل هورمونی در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) کمک کند، اگرچه مصرف آن در افرادی با فشار خون پایین باید با احتیاط باشد.

همچنین، ژل رویال به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی‌اش در درمان زخم‌ها، بهبود سیستم ایمنی و کاهش علائم بیماری‌هایی مانند دیابت نوع 2 و ام‌اس موثر گزارش شده است. با این حال، قیمت ژل رویال به دلیل تولید محدود و فرآیند پیچیده جمع‌آوری آن نسبتاً بالاست و این موضوع می‌تواند دسترسی به آن را محدود کند.

عوارض و احتیاط‌ها

مصرف ژل رویال ممکن است در برخی افراد باعث واکنش‌های آلرژیک، از جمله آسم یا تورم گلو شود. همچنین، به دلیل اثرات رقیق‌کننده خون، افرادی که از داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین یا آسپرین استفاده می‌کنند، باید با احتیاط از آن استفاده کنند. زنان باردار، شیرده یا افرادی با فشار خون پایین نیز باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.

نتیجه‌گیری

در حالی که شواهد علمی نشان‌دهنده فواید ژل رویال برای سلامت قلب و عروق و بهبود پارامترهای خونی است، تاثیر مستقیم آن بر کاهش غلظت خون هنوز به‌طور کامل اثبات نشده است. ژل رویال می‌تواند به‌طور غیرمستقیم از طریق کاهش کلسترول، بهبود جریان خون و اثرات آنتی‌اکسیدانی به سلامت سیستم قلبی‌عروقی کمک کند، اما برای ادعای قطعی در مورد کاهش غلظت خون، نیاز به مطالعات بالینی بیشتری وجود دارد. توصیه می‌شود افراد پیش از مصرف ژل رویال، به‌ویژه در صورت داشتن شرایط پزشکی خاص، با پزشک مشورت کنند.

منابع